Het is zaterdag 17 januari 2026. Ik bezoek een nieuwe expositie bij Kunstgarage Franx en ik word overdonderd door het werk van Pim Palsgraaf. In zijn werk onderzoekt Pim thema’s van stedelijke en natuurlijke tweedeling die de kwetsbaarheid van ruimtes blootleggen. Met de expositie bij Franx, ‘Alternate realities’, toont hij de vergankelijkheid van menselijke creaties en de onvermijdelijke terugkeer van de natuur.
Ik ben zo enthousiast over zijn werk, dat ik een tekening heb gemaakt waarbij ik mij heb gefocust op een van zijn werken. Tijdens het tekenen gingen er eigen herinneringen en gedachten door mijn hoofd en heeft het werk een eigen persoonlijke betekenis gekregen.
Tijdens het tekenen gaan mijn gedachten terug naar de twee dagen dat ik, in mijn studententijd, de culturele broedplaats ‘De Illusie’ heb bezocht. Een prachtig negentiende-eeuws monumentaal gebouw aan de Casuariestraat 16, een voormalig ministerie van Buitenlandse Zaken. In 1990 werd het gebouw gekraakt en in de jaren daarna groeide het uit tot een kunstenaarsgemeenschap met 25 bewoners, 10 ateliers, een doka, een geluidsstudio, oefenruimtes, expositieruimte en podia voor muziek en multimediale kunst.
De eerste keer dat ik daar aanbelde, was er, als ik het me goed kan herinneren, net een dansles, repetitie of workshop gaande. Daarna heb ik een muziekoptreden bijgewoond dat werd gegeven op een geïmproviseerd podium op de Schouwburgstraat (naast De Illusie) en vervolgens heb ik nog meegedaan aan een tweedaags congres waar ook een voorstelling bij zat van een stadsdichter, gehouden in een prachtig mooie bibliotheekruimte met geweldige balustrades. Een ervaring die ik van mijn leven nooit meer zal vergeten. En wat is het eeuwig zonde dat ‘De Illusie’ in maart 2010 is ontruimd.
Een geweldige culturele broedplaats, midden in het centrum van Den Haag, die verloren is gegaan. Na de ontruiming werd er begonnen met de sloop van bijna het gehele gebouw; alleen de gevels zijn blijven staan, en daarachter is nieuwbouw neergezet voor de Universiteit Leiden. Ik begrijp dat de studenten blij zijn met hun onderkomen, maar als ik door de straat daar loop en ik denk aan ‘De Illusie’, doet het mij nog steeds pijn dat het weg is. Tegelijkertijd maakt het mij strijdbaar om andere soortgelijke plekken die nog wel bestaan te steunen, en ook de strijd tegen het kraakverbod voluit te steunen.
Panden en materialen voor verhalen
Als je in zo’n pand rondloopt, is de geschiedenis haast voelbaar. Als de muren eens konden praten. Daarom vind ik zulke panden ook zo ongelofelijk inspirerend. Veel meer dan een modern gebouw waar de bouwvakkers net uit vertrokken zijn. Als een wit vel papier waar nog niets op is geschreven, getekend of geschilderd. Oude industriële complexen zoals fabrieken vind ik daarom ook zo gaaf. Of een plek zoals Brutus in Rotterdam, waar ik begin dit jaar ben geweest. Ja, het is er tochtig en vochtig, maar de verhalen spatten er haast van de muren.
Hetzelfde heb ik met oude bouwmaterialen zoals stukken hout, bakstenen en delen van beelden die bewaard zijn gebleven. De verhalen die al die materialen met zich meebrengen. En daar dan ook nog eens een gave collage van maken. De tijd en de geschiedenis die tot in de vezels zijn doorgedrongen in deze materialen. Ik denk dat dat is wat ik zo gaaf vind aan de werken van Pim Palsgraaf. Hoe het mij meeneemt naar die, voor mij, super inspirerende plekken, verhalen en herinneringen.
De expositie ‘alternate realities’ is nog tot 15 maart 2026 te zien bij Kunstgarage Franx.
Ontdek meer van Atelier Sacha
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Atelier Sacha 